Ubytki klinowe i recesje dziąseł — czemu zęby „wycierają się" przy dziąśle

Zauważasz, że ząb przy linii dziąsła ma wgłębienie, „schodek”, a dziąsło się cofnęło, odsłaniając ciemniejszą część zęba? To ubytek klinowy i/lub recesja dziąsła — częsty, niepróchnicowy problem, który powoduje nadwrażliwość i, nieleczony, postępuje.

Co to jest ubytek klinowy

To niepróchnicowy ubytek przy szyjce zęba (granica korona-korzeń), w kształcie klina/schodka. Powstaje bez udziału bakterii — to mechaniczne i chemiczne „wycieranie” twardych tkanek.

Co to jest recesja dziąsła

To cofnięcie się dziąsła, odsłaniające szyjkę i korzeń zęba. Ząb wygląda na „dłuższy”, widać granicę ciemniejszego korzenia. Często idzie w parze z ubytkiem klinowym.

Przyczyny — dlaczego to się dzieje

1. Nieprawidłowe szczotkowanie (najczęstsze)

Za mocno, ruchami poziomymi („piłowanie”)
Twarda szczotka
Pasta o wysokiej ścieralności (RDA)
Efekt: mechaniczne ścieranie szkliwa/cementu przy szyjce + cofanie dziąsła

2. Bruksizm i przeciążenia zgryzowe

Zgrzytanie/zaciskanie → mikrourazy w okolicy szyjki → odpryskiwanie tkanki (teoria abfrakcji)
Bruksizm — szyna →

3. Kwasy (erozja)

Kwaśne napoje, refluks (GERD), wymioty
Osłabiają szkliwo → łatwiejsze ścieranie

4. Wady zgryzu i ustawienia zębów

Zęby „wystające” z łuku mają cieńszą kość/dziąsło → podatność na recesję

5. Choroby przyzębia

Paradontoza → utrata przyczepu i recesje (więcej →)

6. Czynniki anatomiczne

Cienki biotyp dziąsła
Nieprawidłowe przyczepy wędzidełek
Stłoczenia

Objawy

Nadwrażliwość na zimne, słodkie, dotyk (odsłonięta zębina) — więcej →
Widoczny ubytek/schodek przy dziąśle
Cofnięte dziąsło, „dłuższe” zęby
Czasem zaczepianie szczotki/języka o krawędź
Estetyczny problem (ciemniejsze szyjki)

Dlaczego nie wolno tego ignorować

Nieleczone ubytki klinowe i recesje:

Postępują (coraz głębsze)
Mogą sięgnąć miazgi → konieczność leczenia kanałowego
Osłabiają ząb → ryzyko złamania przy szyjce
Pogłębiają nadwrażliwość
Recesja odsłania korzeń → próchnica korzenia (trudna do leczenia)

Leczenie

Ubytek klinowy

Wypełnienie (kompozyt) — odbudowa ubytku, redukcja nadwrażliwości
Materiał dobrany do okolicy szyjki (elastyczny, dobra adhezja)

Recesja dziąsła

Pokrycie recesji chirurgicznie (przeszczep tkanki łącznej) — w wybranych przypadkach, zwłaszcza estetycznych/postępujących
Nie każdą recesję trzeba operować — czasem wystarczy zatrzymać postęp

Eliminacja przyczyny — najważniejsze

Bez tego ubytek/recesja wróci:

Korekta techniki szczotkowania (jak myć zęby →)
Miękka szczotka + delikatność
Szyna przy bruksizmie
Leczenie refluksu (gastrolog) przy erozji
Leczenie przyzębia przy paradontozie
Czasem ortodoncja (ustawienie zębów)

Jak prawidłowo szczotkować, by nie pogłębiać

Miękka szczotka (soft)
Ruchy wymiatające/okrężne, nie poziome „piłowanie”
Delikatnie — siła, nie tarcie
Kąt 45° do dziąsła
Pasta z fluorem, unikać silnie ściernych „wybielających”

Pełen przewodnik szczotkowania →

Profilaktyka nadwrażliwości w międzyczasie

Pasta dla wrażliwych zębów (azotan potasu, fluorek cyny)
Fluoryzacja w gabinecie
Unikanie nadmiaru kwasów, nie szczotkować zaraz po kwaśnym

Kiedy do dentysty

Widoczny ubytek/schodek przy dziąśle
Postępująca recesja (zęby coraz „dłuższe”)
Nadwrażliwość utrudniająca jedzenie
Estetyczny dyskomfort

Im wcześniej, tym prostsze leczenie i mniejszy ubytek tkanki.

Podsumowanie

Ubytki klinowe i recesje dziąseł to niepróchnicowe „wycieranie” zębów przy szyjce — najczęściej od nieprawidłowego szczotkowania, bruksizmu i kwasów. Leczenie to wypełnienie ubytku + ewentualne pokrycie recesji, ale kluczowe jest wyeliminowanie przyczyny (technika szczotkowania, szyna, refluks). Nieleczone postępują i grożą złamaniem zęba lub leczeniem kanałowym.

Dentysta Opole → · Umów wizytę →

Autor: lek. dent. Marcin Nowosielski, M.Sc. RWTH Aachen — stomatolog w Opolu.

Disclaimer: Treści edukacyjne, nie zastępują konsultacji lekarskiej.