Jak wybrać pastę do zębów — fluor, RDA, składniki
Jak wybrać dobrą pastę do zębów — fluor (ile ppm), wskaźnik ścieralności RDA, składniki dla wrażliwych zębów i dziąseł. Czego unikać (SLS, węgiel). Pasty dla dzieci. Praktyczny przewodnik.
Półka z pastami w drogerii potrafi przytłoczyć — „wybielająca”, „dla wrażliwych”, „kompleksowa ochrona”, „naturalna”, „z węglem”… Większość obietnic na opakowaniu to marketing. Liczy się kilka konkretnych parametrów. Oto jak wybrać pastę naprawdę dobrą dla zębów.
Najważniejszy składnik: FLUOR
To on chroni przed próchnicą — wzmacnia szkliwo i remineralizuje wczesne zmiany. Pasta bez fluoru to pasta o mocno ograniczonej skuteczności przeciwpróchnicowej.
Ile fluoru (ppm)
| Grupa | Zalecane stężenie |
|---|---|
| Dorośli | 1450 ppm (standard) |
| Wysokie ryzyko próchnicy | 1450, a nawet 5000 ppm (na receptę/zalecenie) |
| Dzieci 0-3 lata | 1000 ppm, ilość wielkości ziarna ryżu |
| Dzieci 3-6 lat | 1000 ppm, ilość wielkości groszku |
| Dzieci 6+ | 1450 ppm |
Sprawdź ppm na opakowaniu (zwykle drobnym drukiem). „Z fluorem” bez podanej wartości — szukaj liczby.
Rodzaj fluoru
- Fluorek sodu (NaF) — standard, skuteczny
- Fluorek cyny (SnF₂) — dodatkowo działa na dziąsła i nadwrażliwość
- Aminofluorek / monofluorofosforan — też OK
Drugi parametr: RDA (ścieralność)
RDA (Relative Dentin Abrasivity) to wskaźnik, jak bardzo pasta ściera tkanki zęba. Im wyższy, tym bardziej agresywna.
| RDA | Ocena |
|---|---|
| < 70 | Niska ścieralność (łagodna) |
| 70-100 | Średnia (OK dla większości) |
| 100-150 | Wysoka (ostrożnie) |
| > 150 | Bardzo wysoka (ryzykowna codziennie) |
⚠️ Problem: wiele past „wybielających” ma wysokie RDA — ścierają przebarwienia, ale i szkliwo. Codzienne używanie pasty o RDA >150 może powodować ubytki klinowe i nadwrażliwość.
Producenci rzadko podają RDA na opakowaniu — warto sprawdzić w internecie lub zapytać dentystę/higienistkę.
Pasty specjalistyczne — dla kogo
Dla wrażliwych zębów
- Azotan potasu (uspokaja nerw) lub fluorek cyny / arginina (zamyka kanaliki)
- Używać codziennie — efekt po 2-4 tygodniach
- Nadwrażliwość zębów →
Dla dziąseł (zapalenie, krwawienie)
- Fluorek cyny lub chlorheksydyna (krótkoterminowo)
- Wspomaga, ale nie zastąpi higienizacji i nici
- Krwawienie dziąseł →
„Wybielające” — uwaga
- Działają głównie przez ścieranie osadu (wysokie RDA) — nie zmieniają koloru zęba „od środka”
- Do okazjonalnego użytku OK, codziennie — ryzyko ścierania
- Prawdziwe wybielanie → to zabieg, nie pasta
Czego unikać
SLS (Sodium Lauryl Sulfate)
- Detergent dający pianę
- U niektórych nasila afty i podrażnienia śluzówki
- Jeśli masz nawracające afty — wybierz pastę bez SLS (afty →)
Węgiel aktywny („charcoal”)
- Modny, ale wysoka ścieralność + brak fluoru w wielu wersjach
- Może ścierać szkliwo, nie udowodniono trwałego wybielania
- Nie polecam do codziennego stosowania
Pasty „naturalne” bez fluoru
- Brak fluoru = słabsza ochrona przed próchnicą
- Jeśli wybierasz naturalną — szukaj takiej z fluorem
Soda oczyszczona w nadmiarze
- Może być abrazyjna; pojedyncze pasty z sodą są OK, ale nie jako „domowy patent” sypany na szczotkę
Ile pasty używać
- Dorosły: wielkość ziarna groszku
- Dziecko: ryż (0-3) / groszek (3-6)
- Więcej pasty ≠ lepiej (więcej piany, nie więcej ochrony)
Po szczotkowaniu — nie spłukuj intensywnie
Po umyciu wypluj pastę, ale nie płucz mocno wodą — zostawiasz cienką warstwę fluoru działającą dłużej. To prosta zmiana o realnym efekcie.
Pasta to nie wszystko
Najlepsza pasta nie zastąpi:
- Techniki szczotkowania (jak myć zęby →)
- Nici / irygatora (więcej →)
- Higienizacji i przeglądów co 6 mies.
Pasta to wsparcie, nie cudowny środek.
Szybka ściąga — dobra pasta to:
✅ Fluor 1450 ppm (dorośli) ✅ RDA < 100 do codziennego użytku ✅ Bez SLS jeśli masz afty ✅ Specjalistyczna (wrażliwość/dziąsła) jeśli masz problem ✅ Dla dzieci — odpowiednia do wieku (ppm + ilość) ❌ Unikaj: węgiel codziennie, wysokie RDA codziennie, brak fluoru
Podsumowanie
Wybierając pastę, patrz na fluor (1450 ppm dla dorosłych) i RDA (<100 codziennie), nie na hasła z opakowania. Bez SLS przy aftach, specjalistyczna przy nadwrażliwości/dziąsłach, odpowiednia do wieku u dzieci. Unikaj węgla i wysokiej ścieralności na co dzień. I pamiętaj — pasta wspiera, ale nie zastąpi techniki, nici i wizyt u dentysty.
Profilaktyka i przeglądy → · Umów wizytę →
Autor: lek. dent. Marcin Nowosielski, M.Sc. RWTH Aachen — klinika Mikrostomart Opole.
Disclaimer: Treści edukacyjne, nie zastępują konsultacji lekarskiej.