Dieta a zęby — co szkodzi, co pomaga. Praktyczne wskazówki

To, co jesz, bezpośrednio wpływa na zęby — szkliwo, bakterie w jamie ustnej, dziąsła. Dobra dieta to często tańsza i skuteczniejsza profilaktyka niż drogie leczenie. Praktyczne wskazówki, bez fanatyzmu.

Co szkodzi zębom

1. Cukry — paliwo dla bakterii próchnicowych

Bakterie przerabiają cukry w kwasy, które rozpuszczają szkliwo. Ważniejsza od ilości jest częstotliwość:

Jeden batonik na raz = mniej szkodliwy
Te same kalorie podjadane przez cały dzień = znacznie gorsze (zęby w ciągłym kontakcie z cukrem)

2. Kwaśne napoje i potrawy

Erodują szkliwo bezpośrednio:

Napoje gazowane (cola, lemoniady)
Soki owocowe (zwłaszcza cytrusowe)
Sport drinki
Wino (zwłaszcza białe i musujące)
Ocet jabłkowy (modny, niszczy zęby)
Kombucha

3. Lepkie słodycze

Karmelki, suszone owoce, chipsy ziemniaczane — długo przylegają do zębów, dłużej karmią bakterie.

4. Częste podjadanie

Nawet zdrowe przekąski wielokrotnie w ciągu dnia = brak czasu na regenerację szkliwa (remineralizację).

5. Bardzo twarde

Lód, twarde orzechy w skorupkach, kości — ryzyko pęknięć zębów.

Co pomaga zębom

1. Wapń i fosfor — budulec szkliwa

Nabiał (mleko, sery, jogurty)
Sardynki, łosoś
Sezam, mak, migdały
Brokuły, jarmuż

2. Witamina D

Pomaga wchłaniać wapń. Słońce, tłuste ryby, jajka, suplementacja w sezonie jesienno-zimowym.

3. Witamina C i K

Zdrowie dziąseł. Warzywa, owoce, zielone warzywa liściaste.

4. Polifenole (zielona herbata, kakao)

Działanie antybakteryjne, ograniczają płytkę.

5. Twarde, włókniste warzywa

Marchew, jabłka, seler — naturalna szczotka, pobudzają ślinę.

6. Woda — najlepszy „napój dla zębów”

Płucze resztki jedzenia
Nawadnia (więcej śliny — naturalna ochrona)
Bez cukru, bez kwasów

7. Bezcukrowa guma do żucia

Po posiłku — pobudza ślinę, neutralizuje kwasy. (Z umiarem przy bruksizmie.)

Praktyczne zasady

Zasada 1: Liczy się częstotliwość, nie tylko ilość

Lepiej zjeść 3 kostki czekolady na raz niż jedną co godzinę.

Zasada 2: Po kwaśnym — poczekaj ze szczotkowaniem

Po kwaśnym napoju szkliwo jest miękkie. Szczotkowanie od razu = ścieranie. Odczekaj 30 minut lub przepłucz wodą.

Zasada 3: Pij przez słomkę kwaśne napoje

Mniej kontaktu z zębami.

Zasada 4: Wodę zawsze przy boku

Po każdym posiłku, przekąsce — łyk wody.

Zasada 5: Słodycze najlepiej do posiłku

Większa ilość śliny po jedzeniu chroni zęby. Lepiej deser zaraz po obiedzie niż batonik na drugie śniadanie.

Dieta a dzieci

Ogranicz słodkie napoje w butelce (zwłaszcza na noc — „karmienie próchnicy”)
Zamiast soku — woda lub mleko
Słodycze z umiarem, do posiłku
Szczotkuj zaraz po słodkim posiłku

Stomatolog dla dzieci →

A diety modne — keto, IF, sok z cytryny

Keto — może powodować suchość ust (gorzej dla zębów), zwiększa ryzyko nieświeżego oddechu
Intermittent fasting — neutralny dla zębów, jeśli dbasz o higienę
Sok z cytryny rano — niszczy szkliwo, jeśli pijesz codziennie (rozcieńcz, pij przez słomkę, przepłucz wodą)
Ocet jabłkowy — agresywny dla zębów (wbrew modzie zdrowotnej)

Podsumowanie

Dieta wpływa na zęby równie mocno jak szczotkowanie. Klucz: ograniczyć częstość kontaktu z cukrami i kwasami, jeść bogato w wapń/witaminy, pić wodę. To kosztuje 0 zł, a oszczędza setki na leczeniu.

Profilaktyka i przegląd → · Umów wizytę →

Autor: lek. dent. Marcin Nowosielski, M.Sc. RWTH Aachen — klinika Mikrostomart Opole.

Disclaimer: Treści edukacyjne, nie zastępują konsultacji lekarskiej ani dietetyka.